Khép lại năm 2025, Khoa Thuế và Hải quan đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ học thuật của Học viện bằng một năm hoạt động nghiên cứu khoa học sôi nổi, thực chất và mang tính hội nhập cao. Đội ngũ cán bộ, giảng viên của Khoa không chỉ hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ thường xuyên mà còn tạo ra những bước đột phá đáng khích lệ. Nhìn một cách tổng thể, các hoạt động nghiên cứu của Khoa trong năm qua đã phát triển toàn diện và bao phủ trên nhiều phương diện, bám sát các mục tiêu học thuật từ việc thực hiện đề tài các cấp, biên soạn tài liệu phục vụ giảng dạy cho đến việc tích cực công bố các công trình trên những diễn đàn uy tín trong nước và quốc tế.

Hội thảo khoa học cấp Học viện “Chính sách và quản lý thuế, hải quan, logistics” lần thứ 6 do Khoa Thuế và Hải quan chủ trì về chuyên môn tháng 11/2025

Trong mảng thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, toàn Khoa đã thực hiện và đã được nghiệm thu 14 đề tài đa dạng các cấp, bao gồm 2 đề tài cấp Bộ, 2 đề tài cấp Tỉnh và 10 đề tài cấp Học viện. Các nghiên cứu tập trung giải quyết những vấn đề bám sát thực tiễn như: Đề tài cấp Bộ “Hoàn thiện cơ chế quản lý hải quan nhằm chống gian lận xuất xứ hàng hoá trong bối cảnh Việt Nam thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới” (PGS.TS Vương Thị Thu Hiền tham gia); Đề tài cấp Tỉnh “Quản lý thuế đối với doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên trong bối cảnh thực thi thuế tối thiểu toàn cầu” (TS Tôn Thu Hiền tham gia).

Đối với cấp Học viện, nhiều đề tài thiết thực đã được triển khai như “Giải pháp phòng ngừa và chống gian lận hóa đơn điện tử ở Việt Nam” do PGS.TS Lê Xuân Trường chủ trì; đề tài “Nghiên cứu áp dụng thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hoá nhập khẩu có trị giá thấp ở Việt Nam” do TS Nguyễn Hoàng Tuấn chủ trì; đề tài “Phí dịch vụ lưu trú nhằm phát triển du lịch bền vững-kinh nghiệm quốc tế và việc vận dụng ở Việt Nam” do PGS.TS Lý Phương Duyên chủ trì; đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện Hải quan số ở Việt Nam hiện nay” do TS Phạm Thị Bích Ngọc chủ trì…

Nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, Khoa đã hoàn thành 4 cuốn sách, trong đó có 3 sách chuyên khảo và 1 sách hướng dẫn. Các công trình nổi bật có thể kể đến như sách chuyên khảo “Quản lý thuế trong nền kinh tế số trên địa bàn tỉnh Ninh Bình” (PGS.TS Vương Thị Thu Hiền tham gia) và “Cải thiện môi trường kinh doanh thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp” (TS. Lê Thị Ngọc Bích tham gia). Cuốn sách “Hướng dẫn thực hành quản lý thuế” do TS Tôn Thu Hiền đồng chủ biên cũng là tài liệu học tập quan trọng của sinh viên các chuyên ngành trong Khoa cũng như trong Học viện.

Sự đóng góp của Khoa trên các diễn đàn trong nước tiếp tục được ghi nhận với 35 bài báo xuất bản trên các tạp chí chuyên ngành như Nghiên cứu Tài chính Kế toán, Kinh tế và Dự báo, Tạp chí Tài chính... Bên cạnh đó, các giảng viên cũng tham gia báo cáo 26 bài tham luận tại các hội thảo khoa học cấp Quốc gia và Học viện, nổi bật là sự hiện diện đông đảo tại Hội thảo Chính sách và Quản lý thuế, hải quan và logistics lần thứ 6.

Điểm đáng chú ý trong hoạt động nghiên cứu năm 2025 là sự mở rộng công bố quốc tế thông qua mạng lưới hợp tác, đồng tác giả. Theo kế hoạch, chỉ tiêu công bố quốc tế của Khoa là 7 bài báo, tuy nhiên tập thể giảng viên đã hoàn thành vượt mức với 9 bài báo được đăng tải trên các tạp chí thuộc danh mục Scopus và ISI, đạt tỷ lệ bình quân 0,42 bài trên mỗi giảng viên. Kết quả này có được nhờ sự kết nối hiệu quả với các nhà khoa học, chuyên gia từ các viện nghiên cứu và trường đại học cả trong và ngoài nước. Ở nhóm tạp chí Q1, tác giả Lê Thị Ngọc Bích có bài đăng trên tạp chí SAGE Open khi hợp tác cùng chuyên gia Vũ Hoàng Nam từ Đại học Ngoại thương; cùng với đó là bài báo trên tạp chí International Review of Economics and Finance của tác giả Nguyễn Hoàng Tuấn và cộng sự. Ở nhóm tạp chí Q2 và Q3, tác giả Nguyễn Thị Khánh Huyền có các công trình đăng trên Transformations in Business and Economics và Research on World Agricultural Economy với sự hợp tác của các học giả như Peter Karacsony, Laszlo Vasa, Lê Thanh từ Đại học Wollonggong (Úc) và các đồng nghiệp từ Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả Phạm Thị Thu Hà cũng có công bố chuẩn Q3 nhờ liên kết với các nhà nghiên cứu từ Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải và Đại học Thương mại. Nhóm tạp chí Q4 ghi nhận các bài viết của tác giả Lê Xuân Trường và Vương Thị Thu Hiền trên tạp chí Journal of Lifestyle and SDGs Review. Ngoài ra, giảng viên của Khoa đã mang 10 công trình nghiên cứu tới trình bày tại các hội thảo quốc tế lớn. Các chủ đề về thuế carbon, du lịch bền vững, chuỗi cung ứng đã được các tác giả Nguyễn Hoàng Tuấn, Nguyễn Thị Khánh Huyền, Lý Phương Duyên chia sẻ tại các diễn đàn như icRS 2025 (Australia) và Economic and Business Development in the New Era.

Các hoạt động khoa học của Khoa luôn nhận được sự quan tâm, tham gia đông đảo các các nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài Học viện

Một điểm nổi bật nữa là Khoa đã tích cực tham gia các hoạt động hội thảo và tọa đàm khoa học quốc tế với các trường đại học và viện nghiên cứu nước ngoài. Trong năm 2025, đã có 4 lượt giảng viên của Khoa tham gia hội thảo quốc tế ở Cộng hòa Liên bang Nga, Trung Quốc và Thái Lan. Đặc biệt, PGS.TS Lê Xuân Trường được Viện Nghiên cứu tăng trưởng kinh tế châu Á (AGI) của Nhật Bản mời làm diễn giả chính tọa đàm khoa học với chủ đề cải cách thuế ở Việt Nam.

PGS.TS Lê Xuân Trường cùng các đại biểu dự Tọa đàm khoa học trực tiếp kết hợp trực tuyến do AGI tổ chức

Nhìn chung, hoạt động NCKH của Khoa Thuế và Hải quan năm 2025 đã đạt được hiệu quả rõ rệt và bám sát định hướng chuyên môn. Các hướng nghiên cứu mang tính ứng dụng cao, gắn kết chặt chẽ các xu hướng kinh tế toàn cầu (như kinh tế số, chuyển đổi số hải quan, thuế tối thiểu toàn cầu, phát triển bền vững) với thực tiễn tại Việt Nam. Đặc biệt, việc có các bài báo công bố trên các tạp chí quốc tế xếp hạng cao (Q1, Q2) cho thấy khả năng nghiên cứu, khả năng phân tích và trình độ ngoại ngữ của đội ngũ giảng viên đang từng bước đáp ứng tốt các tiêu chuẩn học thuật của khu vực và thế giới.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu khoa học nói trên, CBGV Khoa Thuế và Hải quan cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học. Năm 2025, CBGV của khoa đã hướng dẫn 89 đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên dự thi cấp Khoa. Toàn bộ 17 công trình nghiên cứu khoa học sinh viên gửi dự thi đều đạt giải cấp Học viện, trong đó có 3 công trình được giải Nhất, 2 công trình đạt giải Nhì, 11 công trình đạt giải Ba và 1 công trình đạt giải Khuyến khích. Khoa đã hỗ trợ sinh viên tổ chức nhiều hoạt động khoa học đặc sắc và trở thành thương hiệu như Festival Thuế, Festival Hải quan, hướng dẫn sinh viên tham gia thi Tài năng trẻ Logistics do VALOMA tổ chức; hỗ trợ CLB Thuế và Hải quan phối hợp với các câu lạc bộ sinh viên của Đại học Kinh tế quốc dân, Trường Đại học Giao thông vận tải tổ chức nhiều tọa đàm khoa học, đặc biệt là tổ chức thành công Diễn đàn YLI (Youth Led Innovation) trong lĩnh vực logistics...

Cùng với hoạt động NCKH của giảng viên, hoạt động NCKH sinh viên cũng được Khoa quan tâm, triển khai trên nhiều hình thức, trong đó Festival Hải quan, Festival Thuế là các sân chơi học thuật được triển khai hàng năm là hoạt động rất bổ ích đối với sinh viên

Từ nền tảng của năm 2025, nhằm duy trì nhịp độ phát triển và đưa công tác NCKH của Khoa đi vào chiều sâu, đặc biệt là tạo sự bứt phá mạnh mẽ hơn nữa trên các diễn đàn quốc tế, Khoa Thuế và Hải quan đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ gắn với từng loại hình nghiên cứu như sau:

Thứ nhất, phát huy vai trò của các chuyên gia, giảng viên đã có kinh nghiệm công bố trên các tạp chí Q1, Q2 để tạo thành các nhóm nghiên cứu mạnh. Xây dựng mô hình phối hợp, cùng hỗ trợ nhau trong việc chọn chủ đề, xử lý dữ liệu, nghiên cứu, viết bào cũng như phản hồi các nhận xét, phản biện từ các tạp chí quốc tế.

Thứ hai, khuyến khích sự liên kết, làm việc nhóm giữa các giảng viên trong Khoa và các học giả, cơ quan nghiên cứu bên ngoài để cùng tham gia thực hiện bài viết, nhằm nâng cao chất lượng học thuật và tỷ lệ được chấp nhận đăng bài trên các tạp chí uy tín.

Thứ ba, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Cục Thuế, Cục Hải quan, Cục Quản lý giám sát chính sách thuế, phí, lệ phí, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, các ban ngành và doanh nghiệp để chuyển giao kết quả nghiên cứu, đưa các khuyến nghị chính sách từ các bài báo, đề tài vào thực tiễn quản lý.

Thứ tư, yêu cầu hoặc khuyến khích các chủ nhiệm đề tài (đặc biệt là đề tài cấp Tỉnh, cấp Bộ) không chỉ dừng lại ở việc nghiệm thu trong nước, mà phải sử dụng chính nguồn dữ liệu thực chứng có giá trị từ đề tài để chắt lọc, phát triển thành ít nhất 01 bài báo quốc tế. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực nghiên cứu và đưa các vấn đề thực tiễn của Việt Nam vươn ra thế giới.

Thứ năm, tận dụng tối đa các hội thảo thường niên của Học viện (Hội thảo Chính sách và Quản lý thuế, hải quan và logistics) và các bài đăng trên tạp chí trong nước làm bước đệm để chọn lọc, góp ý nâng cấp các bài báo xuất sắc dịch sang tiếng Anh và gửi đăng tại các hội thảo quốc tế, tạp chí quốc tế ở các phân hạng phù hợp.

Thứ sáu, duy trì tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, chia sẻ phương pháp nghiên cứu hiện đại và kỹ năng viết bài chuẩn quốc tế để nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên trẻ, đồng thời lan tỏa niềm đam mê nghiên cứu tới sinh viên trong Khoa.

Với những bước tiến vững chắc trong năm vừa qua, Khoa Thuế và Hải quan có đầy đủ cơ sở để tự tin đóng góp nhiều hơn nữa vào thành tích khoa học chung của Học viện trong giai đoạn sắp tới.

KHOA THUẾ VÀ HẢI QUAN